Rrethi L’Arcobaleno

di Nicola Bavasso

 

LA  FORZA  DELLA  CONCERTAZIONE

 

Kur qe e pranuar ligja e pakicavet,  nė Arbėri dica thanė se s’ish e pėrshtatshme e kish  vonėsi me situatėn  ekonomike e katundevet edhe se s’mund krijonei zhvillim. Sot pas pesė vjet u shfrytėzuan mirė financimet pėr shkollat me mėsimin e gjuhės, pėr bashkitė me toponomastikėn dygjuhėsh e sportelet gjuhėsore. Shumė sektore por qėndrojnė pak tė zhvilluar se s’bėhen projekte tė mirė ēė vlerėzojnė kulturėn edhe shėmbėlltyrėn e Arbėrisė.  

Mundėsitė dhe financimet ēė Shteti italian edhe Komuniteti Evropian japin pakicavet, masen drejtė me vėllimet projektuale ēė nga minoritet ka por edhe me rėndėsinė politike ēė ajo burthon. Zhvillimi ekononik shkon edhe me vlerėzimin e kulturės, emancipimi i shoqėrisė ėshtė lidhur fort me vėllimin politik ēė njė minoritet ka. Ndėse te njė komunitet janė politikra ēė kanė respekt pėr rolet e institucionevet shkencore, intelektualevet edhe sektorevet tė ndryshme tė shoqėrisė, ata mund japin njė kontribut tė madh pėr tė vlerėzohen tė mirat ēė janė e tė krijohet njė zhvillim i drejtė. Ndesė politiket s’vėn kujdes tek aspektet ēė historikisht edhe kulturorisht mund krijojnė zhvillim domethėnė se s’njohin mirė shoqėrinė ku jetojnė. Shėrbesi mė i keq i qėsai situatė ėshtė se ata rapresentojnė njė pjesė tė madhe e popullsisė ēė i zhgjodhi, e kush ka njė detyrė institucional ka jap qytetarisė njė shėrbim i mirė. Sot Arbėria ka nevoi politikrave ēė ruajnė kulturėn si motor zhvillimi i komunitetės  edhe ka nevoi tė ketė mė fuqi politike mbrėnda pakicat gjuhėsore historike italiane. Gjithė figurat istitucionale, politike, intelektuale e shkencore duhet se tė shėrbejnė bashkė se tė mos tė biren financime e se tė fuqizojnė jetėn arbėreshe.   

Sulla inadeguatezza delle leggi di tutela il dibattito rimane acceso. Tuttavia, ad oggi, in Arbėria sono stati sfruttati bene i finanziamenti per l’insegnamento della lingua nelle scuole, per la toponomastica bilingue e per gli sportelli linguistici. Molti settori, a causa delle limitate capacitą progettuali, rimangono comunque penalizzati. Le volontą progettuali di una comunitą, sono anche legate alla rappresentanza politica che esse esprimono. Progettando si puņ creare sviluppo economico. I buoni progetti perņ, si creano da una buona concertazione che deve tenere conto dei ruoli che ciascuna istituzione ricopre. E’ opportuno che i rappresentanti politici oggi, espletando l’importante ruolo che rivestono, tengano nella dovuta considerazione la cultura come motore di sviluppo fondamentale per le comunitą alloglotte. Per vedere riconosciuti i propri diritti in Italia ma anche in Europa, l’Arbėria oggi, deve si evidenziare e migliorare le proprie capacitą progettuali ma al contempo, deve avere maggiore peso politico. 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Rubrica pubblicata Lunedģ 3 Gennaio  2005  su "Tracce" pagine culturali del quotidiano

"LA PROVINCIA COSENTINA"